Κατά τη διάρκεια της ολιγοήμερης κρίσης που κόστισε τη ζωή σε τρεις Έλληνες στρατιωτικούς, Ελλάδα και Τουρκία μετέφεραν στρατιωτικές δυνάμεις (κυρίως ναυτικές) γύρω από τα Ίμια και τις ανέπτυξαν φτάνοντας πολύ κοντά στην ένοπλη σύρραξη, η οποία τελικά αποφεύχθηκε. Τον Ιανουάριο του 1996 Πρωθυπουργός της Ελλάδας ήταν ο Κώστας Σημίτης, Υπουργός Εξωτερικών ο Θεόδωρος Πάγκαλος, Υπουργός Εθνικής Άμυνας ο Γ. Αρσένης και Αρχηγός ΓΕΕΘΑ ο ναύαρχος Χ. Λυμπέρης, ενώ Πρωθυπουργός της Τουρκίας ήταν η Τανσού Τσιλέρ και Υπουργός Εξωτερικών ο Ντενίζ Μπαϊκάλ.
Μαρτυρίες από τον Ε.Α. Ταξίαρχο της Πολεμικής Αεροπορίας Σπύρο Κίκερη, τον βατραχάνθρωπο/ΟΥΚ Τάσο Χατζαντώνη και τον Νικόλαο Βλαχάκο (αδελφό του συγκυβερνήτη του μοιραίου ελικοπτέρου, Παναγιώτη Βλαχάκου) συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το ελικόπτερο δεν κατέπεσε λόγω κακών καιρικών συνθηκών και ότι δεν υπήρξε απώλεια ελέγχου από το πλήρωμα.
**Ίμια – Βλαχάκος: «Το ελικόπτερο δεν έπεσε λόγω καιρού»**
Ο Νικόλαος Βλαχάκος αναφέρεται στους τρεις πεσόντες, τον υποπλοίαρχο Χριστόδουλο Καραθανάση, τον υποπλοίαρχο Παναγιώτη Βλαχάκο και τον αρχικελευστή Έκτορα Γιαλοψό, σημειώνοντας ότι «έγιναν ήρωες γιατί εκτέλεσαν το καθήκον».
Περιγράφει ότι το ελικόπτερο έκανε διελεύσεις πάνω από τη Δυτική Ίμια και στην επόμενη διέλευση εντόπισε ομάδα Τούρκων κομάντος, τους φώτισε με τον προβολέα και ανέφερε αριθμό περίπου 10 στη φρεγάτα.
Στην επιστροφή προς τη φρεγάτα, λίγο πριν την προσγείωση, ακούστηκε στον ασύρματο ότι το ελικόπτερο είχε master caution (ένδειξη γενικής προειδοποίησης βλάβης). Κατόπιν χάθηκε η επικοινωνία, χωρίς να ακουστεί τι είδους βλάβη υπήρχε. Με το πρώτο φως ξεκίνησαν έρευνες και εντοπίστηκαν αντικείμενα που επιβεβαίωσαν ότι το ελικόπτερο είχε πέσει στη θάλασσα.
Αναφέρεται επίσης στον αγώνα του πατέρα του να εξακριβωθούν τα πραγματικά αίτια της πτώσης, λέγοντας ότι έφυγε «πικραμένος» γιατί δεν πίστεψε ποτέ ότι έφταιγε ο καιρός, αλλά «εθνικά υπερήφανος». Παραθέτει τη φράση που, όπως λέει, είπε ο πατέρας του λίγο πριν φύγει από τη ζωή: «Αν χρειαστεί έχω και άλλον γιο να δώσω για την πατρίδα».
Τέλος, θυμάται το τηλεφώνημα που είχαν πριν την απογείωση και λέει πως, αν μπορούσε να τον ξαναδεί «έστω για μία στιγμή», δεν θα του έλεγε τίποτα «μόνο μία αγκαλιά».
**Ίμια – Χατζαντώνης: «Ήμασταν έτοιμοι να τιμήσουμε την πατρίδα – Οι πολιτικοί τσάκισαν το ηθικό μας»**
Ο Τάσος Χατζαντώνης, που βρισκόταν στην καρδιά των γεγονότων, υποστηρίζει ότι όταν καλείται μερική επιστράτευση και αναπτύσσονται οι Ένοπλες Δυνάμεις, πρέπει να τους επιτραπεί να εκτελέσουν την αποστολή τους, χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις που αποδυναμώνουν την επιχειρησιακή ψυχολογία.
Κάνει αναφορά στη δυναμική της κατάστασης, στον χρόνο και στις εντολές της νύχτας, ενώ για το πλήρωμα του ελικοπτέρου σημειώνει ότι επρόκειτο για άριστους επαγγελματίες.
Υπογραμμίζει επίσης ότι ο Α/ΓΕΕΘΑ Χρήστος Λυμπέρης και ο ναύαρχος Ιωάννης Στάγκας είχαν δύο εναλλακτικά σχέδια διαχείρισης/αποκλιμάκωσης της έντασης, τα οποία—κατά τον ίδιο—η τότε κυβέρνηση αρνήθηκε.
**Ίμια – Κίκερης: «Ήταν μία καταδικασμένη αποστολή»**
Ο Σπύρος Κίκερης δηλώνει ότι δεν πιστεύει πως τρεις εξαιρετικοί επαγγελματίες έχασαν τον έλεγχο του ελικοπτέρου και τονίζει ότι σε μια τέτοια αποστολή—με ένταση στην περιοχή—το ενδεχόμενο εχθρικής ενέργειας δεν μπορεί να αγνοείται.
Παράλληλα θέτει το ερώτημα ποιος έδωσε την εντολή για την πτήση σε τόσο δυσμενείς καιρικές συνθήκες, χαρακτηρίζοντάς την «καταδικασμένη αποστολή» και επισημαίνοντας ότι, με βάση τους περιορισμούς του κατασκευαστή, υπό τέτοιες συνθήκες το ελικόπτερο θα έπρεπε να παραμείνει στο υπόστεγο.
**Το «όνειρο» ενός στρατιώτη**
Σε αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, ένας στρατιώτης περιγράφει τη νύχτα της κρίσης ως μια ακολουθία διαταγών, φόρτωσης πυρομαχικών, μετακινήσεων και αναμονής σε θέσεις μάχης, με κυρίαρχα συναισθήματα το «πάγωμα», τη σιωπή και την ένταση του καθήκοντος. Η λήξη συναγερμού δεν φέρνει την αναμενόμενη ανακούφιση, ενώ η εμπειρία παραμένει ανεξίτηλη στη μνήμη.
**Ίμια: Το χρονικό της κρίσης**
25 Δεκεμβρίου 1995: Το τουρκικό φορτηγό πλοίο «Φιγκέν Ακάτ» προσαράζει κοντά στην Ανατολική Ίμια, εκπέμπει σήμα κινδύνου, αλλά ο πλοίαρχος αρνείται βοήθεια, υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται σε τουρκική περιοχή.
26 Δεκεμβρίου 1995: Το Λιμεναρχείο Καλύμνου ενημερώνει το ΥΠΕΞ και εκείνο την Τουρκία ότι χωρίς ρυμουλκό το πλοίο θα κινδυνεύσει.
27 Δεκεμβρίου 1995: Η Τουρκία αναφέρει ότι η διάσωση δεν συνδέεται με τις βραχονησίδες, αλλά θέτει ευρύτερο ζήτημα για το Αιγαίο.
28 Δεκεμβρίου 1995: Δύο ελληνικά ρυμουλκά αποκολλούν το πλοίο και το οδηγούν σε τουρκικό λιμάνι. Την ίδια ημέρα τουρκικό μαχητικό συντρίβεται στα ελληνικά χωρικά ύδατα, μετά από εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά· ο πιλότος διασώζεται.
29 Δεκεμβρίου 1995: Η Τουρκία προβάλλει επίσημα αξιώσεις ότι οι βραχονησίδες Ίμια ανήκουν στην Τουρκία.
9 Ιανουαρίου 1996: Το ελληνικό ΥΠΕΞ απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις.
15 Ιανουαρίου 1996: Παραίτηση του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου.
16 Ιανουαρίου 1996: Το ΥΠΕΞ ζητά αυξημένα μέτρα επαγρύπνησης στην περιοχή από το ΥΠΕΘΑ.
19 Ιανουαρίου 1996: Εκλογή του Κώστα Σημίτη ως νέου πρωθυπουργού από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ.
26 Ιανουαρίου 1996: Ο δήμαρχος Καλύμνου υψώνει ελληνική σημαία στη Μεγάλη Ίμια.
27 Ιανουαρίου 1996: Δημοσιογράφοι της «Χουριέτ» κατεβάζουν την ελληνική σημαία και υψώνουν την τουρκική.
28 Ιανουαρίου 1996: Άνδρες περιπολικού του ΠΝ κατεβάζουν την τουρκική σημαία και υψώνουν την ελληνική. Το βράδυ αποβιβάζονται Έλληνες βατραχάνθρωποι στη Μεγάλη Ίμια.
29 Ιανουαρίου 1996: Ο Σημίτης δηλώνει στη Βουλή ότι η Ελλάδα θα αντιδράσει άμεσα και δυναμικά σε πρόκληση. Τουρκικά πολεμικά πλησιάζουν τα Ίμια. Γίνονται διαβήματα σε ΕΕ και ΗΠΑ.
30 Ιανουαρίου 1996: Τηλεφωνική επικοινωνία Σημίτη με τον Αμερικανό πρόεδρο Μπιλ Κλίντον. Πολεμικά πλοία «Ναυαρίνο» και «Θεμιστοκλής» σπεύδουν στην περιοχή.
31 Ιανουαρίου 1996: Συγκαλείται σύσκεψη στο γραφείο του Πρωθυπουργού. Πληροφορίες αναφέρουν απόβαση Τούρκων κομάντος στη Μικρή Ίμια. Ελικόπτερο του ΠΝ απονηώνεται από τη φρεγάτα «Ναυαρίνο», επιβεβαιώνει την παρουσία περίπου 10 κομάντος και σημαίας, λαμβάνει εντολή επιστροφής και χάνεται από τα ραντάρ. Αργότερα εντοπίζονται νεκρά τα τρία μέλη του πληρώματος: Χριστόδουλος Καραθανάσης, Παναγιώτης Βλαχάκος, Έκτορας Γιαλοψός.
Η επίσημη θέση του ελληνικού κράτους ήταν ότι το ελικόπτερο κατέπεσε λόγω κακοκαιρίας και απώλειας προσανατολισμού. Παρ’ όλα αυτά, όλα τα χρόνια διατυπώνεται και η φήμη ότι το ελικόπτερο καταρρίφθηκε. Το πρωί της 31ης Ιανουαρίου 1996 ο Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ διατύπωσε το «No ships, no troops, no flags» και έως το μεσημέρι πλοία, στρατιώτες και σημαίες αποσύρθηκαν από τα Ίμια.
**Η πολιτική αναταραχή**
Από εκείνη τη στιγμή η τουρκική ρητορική περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο παραμένει, ενώ η στάση της τότε κυβέρνησης κρίθηκε έντονα στο εσωτερικό. Η Ελλάδα δεν δέχθηκε την ύπαρξη «γκρίζων ζωνών», επικαλούμενη διεθνείς συνθήκες, ωστόσο η κρίση άφησε ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα, όπως και η δημόσια αναφορά του πρωθυπουργού στον ρόλο των ΗΠΑ στην αποκλιμάκωση. Αναφέρεται επίσης ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης υπήρξε δυσπιστία προς την ηγεσία της ΕΥΠ και των Ενόπλων Δυνάμεων.
Επιπλέον, δημοσιοποιήσεις εγγράφων των ΗΠΑ αποδόθηκαν σε συνομιλίες που αφορούσαν την απόσυρση της ελληνικής σημαίας, ενώ παρόμοια αναφορά έχει καταγραφεί και σε μεταγενέστερες καταγγελίες του ναυάρχου Χρήστου Λυμπέρη.