Η διακοπή της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, εξαιτίας της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν, έχει προκαλέσει απότομη άνοδο στις διεθνείς τιμές ενέργειας. Η βενζίνη έχει ήδη αυξηθεί, ενώ οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος αναμένεται σύντομα να ακολουθήσουν την ίδια πορεία.
Ωστόσο, η σύγκρουση δεν επηρεάζει μόνο τα καύσιμα. Πολλά ζωτικής σημασίας χημικά, αέρια και άλλα προϊόντα μεταφέρονται διεθνώς μέσω του Στενού του Ορμούζ, με αποτέλεσμα οι εφοδιαστικές αλυσίδες να διαταράσσονται.
Σύμφωνα με το BBC, η μείωση των πλοίων που διέρχονται καθημερινά από πάνω από 100 πριν από την έναρξη του πολέμου σε μόλις λίγα, ενδέχεται να αυξήσει τις τιμές πολλών αγαθών – από τρόφιμα και φάρμακα έως ηλεκτρονικές συσκευές όπως τα smartphones.
Λιπάσματα
Τα πετροχημικά προϊόντα, που παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, εξάγονται σε μεγάλες ποσότητες από τις χώρες του Κόλπου και περιλαμβάνουν τα λιπάσματα – ένα από τα πιο κρίσιμα προϊόντα για την παγκόσμια αγροτική παραγωγή.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων, όπως η ουρία, η ποτάσα, η αμμωνία και τα φωσφορικά, μεταφέρεται μέσω του Στενού του Ορμούζ. Οι μικροκαλλιεργητές βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτά τα λιπάσματα για τη λίπανση των καλλιεργειών τους.
Στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου δείχνουν ότι, από την αρχή της σύγκρουσης, οι εξαγωγές λιπασμάτων μέσω αυτής της θαλάσσιας οδού έχουν σημειώσει δραματική πτώση, επηρεάζοντας ήδη την παγκόσμια διαθεσιμότητα και ενδεχομένως τις τιμές των τροφίμων.
Έλλειψη λιπασμάτων και οι συνέπειες στην παγκόσμια αγροτική παραγωγή
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η τρέχουσα έλλειψη λιπασμάτων μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, καθώς οι μήνες Μάρτιος και Απρίλιος είναι κρίσιμοι για τη φύτευση στο βόρειο ημισφαίριο. Η μειωμένη λίπανση αυτή την περίοδο ενδέχεται να μειώσει σημαντικά τις αποδόσεις αργότερα μέσα στο έτος.
«Ακόμη και ένα σχετικά σύντομο κλείσιμο θα μπορούσε να διαταράξει ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο, με συνέπειες για την επισιτιστική ασφάλεια που θα διαρκέσουν πολύ μετά το άνοιγμα του Ορμούζ», σύμφωνα με ερευνητές του Ινστιτούτου του Κιέλου.
Η έρευνα εκτιμά ότι ένα πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ θα μπορούσε να αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές του σιταριού κατά 4,2% και των φρούτων και λαχανικών κατά 5,2%. Οι χώρες που θα επηρεαστούν περισσότερο είναι η Ζάμπια (31%), η Σρι Λάνκα (15%), η Ταϊβάν (12%) και το Πακιστάν (11%).
Παράλληλα, η Ρωσία, που κανονικά προμηθεύει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων, θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή της για να καλύψει μέρος της ζήτησης που έχει χαθεί λόγω της διακοπής της διέλευσης από το Στενό.
Ηλιο (Μικροτσίπ)
Το ένα τρίτο του παγκόσμιου ηλίου προέρχεται από το Κατάρ και διέρχεται μέσω του Στενού του Ορμούζ. Το ήλιο, υποπροϊόν της παραγωγής φυσικού αερίου, χρησιμοποιείται στην κατασκευή ημιαγωγών που στη συνέχεια γίνονται μικροτσίπ για υπολογιστές, οχήματα και οικιακές συσκευές. Επιπλέον, χρησιμοποιείται στην ψύξη μαγνητών για μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας (MRI) στα νοσοκομεία.
Μετά από επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν, το εργοστάσιο Ras Laffan του Κατάρ σταμάτησε την παραγωγή, και η κυβέρνηση προειδοποίησε ότι η πλήρης αποκατάσταση θα χρειαστεί 3–5 χρόνια. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η έλλειψη ηλίου μπορεί να προκαλέσει αύξηση στις τιμές προηγμένων τεχνολογιών, από smartphones έως κέντρα δεδομένων, και ενδεχομένως να επηρεάσει το κόστος των μαγνητικών τομογραφιών.
Παράγωγα πετροχημικών (Φάρμακα)
Προϊόντα όπως η μεθανόλη και το αιθυλένιο αποτελούν βασικά συστατικά για φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων παυσίπονων, αντιβιοτικών και εμβολίων. Οι χώρες του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν) εξάγουν μεγάλο μέρος αυτών των χημικών μέσω του Στενού του Ορμούζ, με σχεδόν το 50% να πηγαίνει στην Ασία.
Η Ινδία, που παράγει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών γενόσημων φαρμάκων, εξάγει πολλά από αυτά στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι διακοπές στη διέλευση μπορεί να αυξήσουν τις τιμές φαρμάκων για τους καταναλωτές.
Θείο (Μέταλλα και μπαταρίες)
Το θείο, παράγωγο επεξεργασίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, χρησιμοποιείται τόσο ως λίπασμα όσο και στην επεξεργασία μετάλλων. Περίπου το 50% του παγκόσμιου εμπορίου θείου διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ.
Η παραγωγή θειικού οξέος, απαραίτητου για την επεξεργασία χαλκού, κοβαλτίου, νικελίου και την εξαγωγή λιθίου, επηρεάζει άμεσα την κατασκευή μπαταριών για οικιακές συσκευές, ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως drones. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η προμήθεια παραμείνει περιορισμένη, οι καταναλωτές θα αντιμετωπίσουν αύξηση των τιμών σε προϊόντα με μπαταρίες.
