Το φαινόμενο του μιμητισμού και των κινδύνων που ενέχει επαναφέρει η Ομοσπονδία «Αργώ», με αφορμή τραγικό περιστατικό με 17χρονες στην Ηλιούπολη. Επισημαίνοντας τη σημασία της σωστής προβολής περιστατικών αυτοκτονίας, ο φορέας ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης δημοσιοποίησε τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) σχετικά με τη διαχείριση της πληροφόρησης για τις αυτοκτονίες.
Σύμφωνα με την «Αργώ» και τον ΠΟΥ, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης έχουν ευθύνη στη μετάδοση σχετικών ειδήσεων ώστε να «μην έχουμε “μετάδοση” της αυτοκτονίας (suicide contagion), που ορίζεται ως η διαδικασία κατά την οποία η έκθεση στην αυτοκτονία ή την αυτοκτονική συμπεριφορά ενός ατόμου αυξάνει την πιθανότητα άλλοι, ιδιαίτερα οι έφηβοι, να προβούν σε ανάλογες πράξεις».
Γιατί οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι
Αναφέρεται ότι οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι λόγω:
Ταυτοποίησης με τους συνομηλίκους: Έχουν την τάση να ταυτίζονται έντονα με τις πράξεις και τα συναισθήματα φίλων ή γνωστών.
Αναπτυξιακών παραγόντων: Η παρορμητικότητα και η συναισθηματική αστάθεια της ηλικίας ενισχύουν τον κίνδυνο.
Ψυχικής ευαλωτότητας: Έφηβοι με ήδη υπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας (π.χ. κατάθλιψη, άγχος) κινδυνεύουν περισσότερο.
Μορφές «μετάδοσης»
Ποιες είναι οι μορφές «μετάδοσης»:
Άμεση έκθεση: Η αυτοκτονία φίλου, συμμαθητή ή συγγενή μπορεί να οδηγήσει σε «συστάδες» (clusters) αυτοκτονιών σε μια συγκεκριμένη κοινότητα ή σχολείο.
Έμμεση έκθεση (Φαινόμενο Werther): Η υπερβολική ή δραματοποιημένη προβολή αυτοκτονιών από ΜΜΕ ή social media μπορεί να προκαλέσει «μιμητικές» (copycat) συμπεριφορές.
«Επισημαίνουμε ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναγνωρίζει τη “μετάδοση” της αυτοκτονίας ως ένα κρίσιμο φαινόμενο δημόσιας υγείας, όπου η έκθεση σε περιστατικά αυτοκτονίας μπορεί να πυροδοτήσει μιμητική συμπεριφορά. Για την αντιμετώπισή της, ο ΠΟΥ έχει αναπτύξει τη στρατηγική LIVE LIFE, η οποία εστιάζει στην υπεύθυνη ενημέρωση και την υποστήριξη των νέων», αναφέρει η «Αργώ» σε ανακοίνωσή της.
Βασικές οδηγίες του ΠΟΥ για την πρόληψη
Ο ΠΟΥ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και της κοινότητας, προτείνοντας συγκεκριμένους κανόνες (Do’s and Don’ts) ώστε να αποφεύγεται το «Φαινόμενο Werther».
Τι πρέπει να αποφεύγεται (Don’ts)
Όχι στη δραματοποίηση: Αποφυγή εντυπωσιακών τίτλων ή τοποθέτησης της είδησης στην πρώτη σελίδα.
Όχι σε λεπτομέρειες: Να μη δημοσιοποιείται η μέθοδος ή η ακριβής τοποθεσία του περιστατικού.
Όχι στην εξιδανίκευση: Η αυτοκτονία δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως «λύση» σε προβλήματα ή ως ηρωική πράξη.
Όχι σε σημειώματα αυτοκτονίας: Αποφυγή δημοσίευσης αποχαιρετιστήριων μηνυμάτων ή φωτογραφιών.
Τι προτείνεται (Do’s)
Πληροφορίες βοήθειας: Συμπερίληψη τηλεφωνικών γραμμών υποστήριξης (π.χ. Γραμμή 1018 της Κλίμακα στην Ελλάδα ή Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306).
Ιστορίες ελπίδας: Προβολή περιπτώσεων ανθρώπων που ξεπέρασαν μια κρίση και βρήκαν βοήθεια (Φαινόμενο Papageno).
Ενημέρωση για την ψυχική υγεία: Χρήση της είδησης ως αφορμή για εκπαίδευση του κοινού σχετικά με την πρόληψη.