Μηδενικά αποτελέσματα στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν φαίνεται πως έχουν φέρει για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τα διαδοχικά αεροπορικά χτυπήματα που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου και «πάγωσαν» στις 7 Απριλίου, σε μια εκεχειρία που αποδεικνύεται – το λιγότερο – εύθραυστη και ο κίνδυνος επανέναρξης των ασύμμετρων εχθροπραξιών να δείχνει αρκετά πιθανός.
Όπως αναφέρει το Reuters, οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν η Τεχεράνη για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι και τον 12ήμερο πόλεμο, όταν οι αναλυτές εκτιμούσαν ότι μια αμερικανοϊσραηλινή επίθεση είχε μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα έως και κατά ένα έτος, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν λεπτομέρειες για το θέμα.
Οι αξιολογήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν, σε γενικές γραμμές, αμετάβλητες ακόμη και μετά από δύο μήνες πολέμου που ξεκίνησε ο Ντόναλντ Τραμπ σε συνεργασία με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, εν μέρει για να αποτραπεί η ανάπτυξη πυρηνικού όπλου από την Ισλαμική Δημοκρατία.
Οι τελευταίες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, από τα τέλη Φεβρουαρίου, επικεντρώθηκαν σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, αν και το Ισραήλ έπληξε και σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το γεγονός ότι το χρονοδιάγραμμα δεν έχει αλλάξει υποδηλώνει ότι για να παρεμποδιστεί ουσιαστικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης (κάτι που προβάλλεται σαν η βασική επιδίωξη της Ουάσινγκτον για να τερματίσει οριστικά τις εχθροπραξίες) ενδέχεται να απαιτηθεί η καταστροφή ή απομάκρυνση των εναπομεινάντων αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ο πόλεμος έχει παγώσει μετά την εκεχειρία της Μεγάλης Εβδομάδας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με στόχο την αναζήτηση ειρηνικής λύσης. Ωστόσο, η ένταση παραμένει υψηλή, καθώς οι δύο πλευρές εμφανίζονται βαθιά διχασμένες, ενώ το Ιράν έχει περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και προκαλώντας διεθνή ενεργειακή κρίση.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι στόχος της Ουάσινγκτον είναι να διασφαλίσει, μέσω διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Πριν από τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν ότι το Ιράν θα μπορούσε πιθανότατα να παράγει επαρκές ουράνιο οπλικής ποιότητας και να κατασκευάσει βόμβα μέσα σε τρεις έως έξι μήνες, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.
Μετά τα πλήγματα του Ιουνίου σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στη Νατάνζ, το Φορντό και το Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις μετατέθηκαν σε περίπου εννέα μήνες έως έναν χρόνο.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού που ήταν γνωστό ότι λειτουργούσαν. Ωστόσο, ο διεθνής πυρηνικός οργανισμός (ΙΑΕΑ) δεν έχει καταφέρει να επιβεβαιώσει την τοποθεσία περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%. Πιστεύεται ότι περίπου το μισό φυλάσσεται σε υπόγειο συγκρότημα στο Ισφαχάν, χωρίς όμως να υπάρχει επιβεβαίωση λόγω αναστολής των επιθεωρήσεων.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα θα μπορούσε να επαρκεί για την κατασκευή έως και 10 πυρηνικών βομβών, εφόσον εμπλουτιστεί περαιτέρω, ως το 90%.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς δήλωσε ότι «η καλοκαιρινή επιχείρηση Midnight Hammer εξουδετέρωσε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ η επιχείρηση Epic Fury ενίσχυσε την επιτυχία αυτή πλήττοντας τη βιομηχανική βάση άμυνας της χώρας». «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», πρόσθεσε.
Βασικός στόχος η αναχαίτιση του πυρηνικού προγράμματος
Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, τονίζουν επανειλημμένα ότι η εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αποτελεί βασικό στόχο της σύγκρουσης.
«Το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτός είναι ο στόχος της επιχείρησης», έγραψε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Η αμετάβλητη εκτίμηση για το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την κατασκευή όπλου συνδέεται εν μέρει με το γεγονός ότι οι πρόσφατες επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν έδωσαν προτεραιότητα σε πυρηνικούς στόχους.
Παρότι το Ισραήλ έπληξε σχετικές εγκαταστάσεις, οι αμερικανικές επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες και στη βιομηχανική βάση του Ιράν.
Σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να μην υπάρχουν πλέον εύκολα προσβάσιμοι πυρηνικοί στόχοι που να μπορούν να καταστραφούν με ασφάλεια μέσω αεροπορικών επιδρομών.
Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην ανώτερος αναλυτής πληροφοριών, σημείωσε ότι «το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει το πυρηνικό του υλικό, το οποίο πιθανότατα βρίσκεται σε βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις».
Τις τελευταίες εβδομάδες εξετάστηκαν ακόμη και επικίνδυνες επιχειρήσεις, όπως χερσαίες επιδρομές για την ανάκτηση αποθεμάτων ουρανίου από υπόγειες εγκαταστάσεις στο Ισφαχάν.
Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και η ΙΑΕΑ εκτιμούν ότι το πρόγραμμα ανάπτυξης κεφαλών ανεστάλη το 2003, αν και ορισμένοι ειδικοί και το Ισραήλ θεωρούν ότι διατηρήθηκαν βασικά στοιχεία του.
Πιθανός αντίκτυπος από τη δολοφονία επιστημόνων
Η ακριβής αξιολόγηση των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν παραμένει δύσκολη ακόμη και για τις κορυφαίες υπηρεσίες πληροφοριών. Παρά τη γενική σύγκλιση εκτιμήσεων, υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών.
Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι αμερικανικές επιθέσεις μείωσαν την απειλή, αποδυναμώνοντας την ικανότητα του Ιράν να προστατεύει τις εγκαταστάσεις του.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο ενδέχεται να έχουν παίξει και οι στοχευμένες δολοφονίες κορυφαίων Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων από το Ισραήλ τα προηγούμενα χρόνια.
Ο Ντέιβιντ Όλμπραϊτ, πρώην επιθεωρητής του ΟΗΕ, δήλωσε ότι οι επιθέσεις αυτές δημιουργούν μεγάλη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάσει λειτουργικό πυρηνικό όπλο. «Η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία μπορεί να καταστραφεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.