Άρθρο-αφιέρωμα για το "φιλότιμο" στο BBC: «Η ελληνική λέξη που δεν μπορεί να μεταφραστεί»

Ο Stav Dimitropoulos, αρθρογράφος στο BBC, αφιέρωσε το κείμενό του στην «ελληνική λέξη που δεν μπορεί να μεταφραστεί» και προσπαθεί να εξηγήσει τι σημαίνει «φιλότιμο».

Εξηγεί πως η επίσημη μετάφραση της λέξης είναι «αγάπη για την τιμή» αλλά προσθέτει ότι η συγκεκριμένη μετάφραση δεν είναι αρκετή για να περιγράψει το πραγματικό νόημά της, ούτε και τις «αρετές που κρύβονται σε αυτή τη μικρή λέξη με τις τέσσερις συλλαβές».

Το κείμενό του ξεκινά από το γραφικό Τολό, ένα μικρό χωριό του νομού Αργολίδας, χτισμένο κατά μήκος μιας μεγάλης παραλίας στις ακτές του Αργολικού κόλπου. Ήταν εκεί που ένας Γερμανός δημόσιος υπάλληλος και συγγραφέας, ο Andreas Deffner, έμαθε από ένα λεκτικό του… σφάλμα τι σημαίνει η λέξη «φιλότιμο».

«Καλημέρα, πώς είστε;» τον ρώτησε μία μέρα η γιαγιά Βαγγελιώ, η ιδιοκτήτρια της πανσιόν όπου διέμενε. Η απάντησή του στάθηκε η αιτία για να γράψει το βιβλίο: «Filotimo!: Abenteuer, Alltag und Krise in Griechenland» που μιλά για το «φιλότιμο».

«Έτσι κι έτσι» απάντησε ο Γερμανός τουρίστας σχεδόν νυσταγμένος.

Κάπως έτσι μετά από λίγο η γιαγιά Βαγγελιώ και η κόρη της Ειρήνη, του ετοίμασαν ένα ολόζεστο πιάτο ζεστής κοτόσουπας. Και ενώ εκείνος την απολάμβανε τα μάτια τόσο της γιαγιάς αλλά και της κόρης της ήταν καρφωμένα πάνω του. Λίγο αργότερα ο Andreas Deffner ρώτησε προβληματισμένος τον γιο της ιδιοκτήτριας, τον Περικλή, τι ακριβώς είχε συμβεί.

«Είπες στην Βαγγελιώ ότι δεν αισθανόσουν καλά;», τον ρώτησε ο Περικλής. «Παρακαλώ; Απλά είπα ότι ήμουν έτσι κι έτσι», απάντησε ο τουρίστας. «Αν απαντήσεις “έτσι κι έτσι”, οι ντόπιοι νομίζουν ότι είσαι άρρωστος και το φιλότιμό τους τους κάνει να θέλουν να σε βοηθήσουν να αισθανθείς καλύτερα. Έτσι εξηγείται η σούπα», του εξήγησε ο Περικλής χαμογελώντας. Αυτή λοιπόν ήταν η πρώτη εμπειρία του Andreas με το «φιλότιμο» για το οποίο έγραψε ολόκληρο βιβλίο.

«Γύρω από την ερμηνεία της λέξης, υπάρχει ένα μεγάλο ντιμπέιτ δεδομένου ότι το φιλότιμο σαν λέξη ανήκει στο πάνθεον των ελληνικών λέξεων που αψηφούν την εύκολη εξήγηση,” επισημαίνει ο Dimitropoulos. “Ωστόσο η “αγάπη για την τιμή”, που θεωρείται και η επίσημη μετάφραση, είναι μεν μια χρηστική αλλά και και ανεπαρκής προσπάθεια για εξήγηση των αρετών που περιλαμβάνονται σε αυτή τη μικρή λέξη”.

BBCφιλότιμο